Cách sơ cứu người bị nhồi máu cơ tim | Wellbeing

1. Dấu hiệu nhận biết người bị nhồi máu cơ tim

Triệu chứng điển hình nhất là cơn đau ngực, thường có cảm giác thắt chặt, đè nặng hoặc bóp nghẹt ở giữa ngực, kéo dài trên vài phút và không giảm khi nghỉ ngơi. Cơn đau có thể lan lên cổ, hàm, vai hoặc xuống cánh tay trái, kèm theo cảm giác khó chịu lan rộng.

Bên cạnh đau ngực, người bệnh thường có biểu hiện khó thở, cảm giác hụt hơi ngay cả khi không vận động mạnh. Da có thể tái nhợt, vã mồ hôi lạnh, cơ thể mệt lả, chóng mặt hoặc choáng váng. Một số trường hợp xuất hiện buồn nôn, nôn hoặc cảm giác đầy bụng, dễ khiến người bệnh chủ quan vì nghĩ là rối loạn tiêu hóa. Ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền, triệu chứng có thể không điển hình, chỉ là mệt bất thường, đau nhẹ vùng ngực hoặc khó chịu kéo dài.

Nhận diện sớm các dấu hiệu nhận biết người bị nhồi máu cơ tim đóng vai trò quyết định trong quá trình sơ cứu người bị nhồi máu cơ tim trong những phút đầu. Nếu bỏ qua các biểu hiện ban đầu hoặc chờ đợi triệu chứng tự giảm, nguy cơ tổn thương tim sẽ tăng nhanh theo thời gian, làm giảm hiệu quả điều trị về sau.

2. Cách sơ cứu người bị nhồi máu cơ tim trong những phút đầu

Cách sơ cứu người bị nhồi máu cơ tim cần thực hiện theo trình tự rõ ràng, chính xác và bám sát khuyến cáo y khoa, vì chỉ cần sai sót nhỏ cũng có thể làm tình trạng người bệnh nặng hơn. Trong những phút đầu, mục tiêu quan trọng là gọi cấp cứu sớm, giữ người bệnh ổn định và sẵn sàng xử trí nếu xảy ra ngừng tim.

Bước 1: Gọi cấp cứu ngay lập tức

Ngay khi nghi ngờ có dấu hiệu nhồi máu cơ tim, cần gọi cấp cứu ngay, không chờ theo dõi thêm. Thời gian từ lúc khởi phát đến khi được can thiệp mạch vành càng ngắn thì khả năng cứu cơ tim càng cao. Không tự ý chở người bệnh đi xa nếu không có phương tiện cấp cứu phù hợp.

Bước 2: Đặt người bệnh ở tư thế nửa nằm nửa ngồi

Cho người bệnh ngồi dựa lưng, đầu cao khoảng 30–45 độ, hai chân có thể duỗi nhẹ. Tư thế này giúp giảm áp lực lên tim và hỗ trợ hô hấp. Không để người bệnh nằm phẳng hoặc đi lại vì có thể làm tăng gánh nặng cho tim.

Bước 3: Giữ đường thở thông thoáng và giảm kích thích

Nới lỏng quần áo vùng cổ, ngực, đảm bảo không gian xung quanh thông thoáng. Hạn chế tụ tập đông người, tránh gây căng thẳng cho người bệnh vì lo lắng có thể làm tim đập nhanh hơn và tình trạng xấu đi.

Bước 4: Sử dụng aspirin đúng cách

Nếu người bệnh còn tỉnh, không dị ứng với aspirin và không có tiền sử xuất huyết tiêu hóa nặng, có thể cho nhai 1 viên aspirin liều 160 - 325 mg. Nhai trực tiếp thay vì nuốt để thuốc hấp thu nhanh qua niêm mạc miệng. Không cho uống nếu người bệnh đang nôn, lơ mơ hoặc có nguy cơ sặc.

Bước 5: Sử dụng nitroglycerin nếu đã được bác sĩ kê đơn trước đó

Nếu người bệnh có sẵn nitroglycerin, có thể cho ngậm dưới lưỡi 1 viên 0,3 - 0,4 mg, tối đa 3 lần, mỗi lần cách nhau 5 phút. Chỉ sử dụng khi người bệnh tỉnh và huyết áp không thấp. Không dùng nếu người bệnh chóng mặt nhiều, tụt huyết áp hoặc chưa từng được bác sĩ chỉ định trước đó.

Bước 6: Theo dõi liên tục tình trạng người bệnh

Quan sát xem người bệnh còn tỉnh táo, còn thở bình thường hay không. Nếu thấy người bệnh lơ mơ, thở yếu, thở ngáp hoặc ngừng thở, cần chuẩn bị chuyển sang hồi sức tim phổi ngay.

Bước 7: Ép tim ngoài lồng ngực khi người bệnh ngừng tim

Nếu người bệnh bất tỉnh, không phản ứng khi gọi, không thở hoặc chỉ thở ngáp, cần tiến hành ép tim ngay lập tức:

• Đặt người bệnh nằm ngửa trên mặt phẳng cứng. Xác định vị trí ép là giữa ngực, nửa dưới xương ức. Đặt hai tay chồng lên nhau, cánh tay duỗi thẳng, dùng lực từ vai
• Ép sâu 5 - 6 cm đối với người lớn. Tốc độ ép 100 - 120 lần/phút. Sau mỗi lần ép, để lồng ngực nở hoàn toàn, không tỳ lực liên tục.
• Nếu chưa được đào tạo thổi ngạt, tiếp tục ép tim liên tục không gián đoạn. Nếu có kỹ năng, thực hiện theo chu kỳ 30 lần ép, 2 lần thổi ngạt. Tiếp tục ép tim cho đến khi người bệnh có dấu hiệu hồi phục hoặc nhân viên y tế đến tiếp nhận.

Tiến hành ép tim ngay lập tức nếu người bệnh bất tỉnh, không phản ứng khi gọi, không thở hoặc chỉ thở ngáp.

3. Những nguyên tắc quan trọng để tăng cơ hội sống cho người bệnh

Trong sơ cứu người bị nhồi máu cơ tim trong những phút đầu, yếu tố thời gian và cách xử trí đúng đóng vai trò quyết định. Không chỉ dừng lại ở việc thực hiện các bước sơ cứu, người chăm sóc cần hiểu rõ các nguyên tắc cơ bản để tránh những sai lầm có thể làm tình trạng nghiêm trọng hơn.

Trước hết, cần tuyệt đối không để người bệnh tự di chuyển hoặc gắng sức. Khi tim đang thiếu máu, mọi hoạt động thể lực đều làm tăng nhu cầu oxy, khiến vùng cơ tim bị tổn thương lan rộng nhanh hơn. Việc trì hoãn gọi cấp cứu hoặc cố gắng đưa người bệnh đi bằng phương tiện cá nhân trong khoảng cách xa cũng làm mất thời gian quý giá.

Bên cạnh đó, không nên chủ quan khi triệu chứng giảm tạm thời. Một số trường hợp cơn đau ngực có thể dịu đi nhưng tổn thương bên trong vẫn đang tiến triển. Đây là lý do vì sao việc theo dõi liên tục và chuyển người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt là yêu cầu bắt buộc.

Ngoài ra, việc trang bị kiến thức về sơ cấp cứu nhồi máu cơ tim đúng cách cho người dân là rất cần thiết. Khi nhiều người trong cộng đồng biết cách nhận diện và xử lý ban đầu, khả năng cứu sống người bệnh trong các tình huống khẩn cấp sẽ được nâng cao đáng kể. Đây không chỉ là kỹ năng y tế cơ bản mà còn là yếu tố quan trọng trong việc giảm tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch.

Khi được nhận diện sớm và xử trí đúng, người bệnh có thể được kéo dài thời gian vàng trước khi tiếp cận các biện pháp điều trị chuyên sâu tại cơ sở y tế. Trang bị kiến thức về sơ cứu người bị nhồi máu cơ tim trong những phút đầu không chỉ cần thiết đối với nhân viên y tế mà còn quan trọng với mỗi cá nhân trong cộng đồng. Chủ động nhận biết, bình tĩnh xử trí và can thiệp đúng cách chính là yếu tố then chốt giúp bảo vệ tính mạng người bệnh trong những tình huống khẩn cấp.